Kontrahenta, spóźniającego się z zapłatą należnych zobowiązań finansowych, ukarać można odsetkami naliczanymi za zwłokę. Zezwala na to Kodeks Cywilny, który reguluje wszystkie umowy cywilnoprawne. Kiedy zatem można rozpocząć procedurę naliczania odsetek i w jaki sposób tego dokonać?

Jak wyliczyć należne odsetki

K.C. reguluje umowy cywilnoprawne, dlatego też w postanowieniach umowy między stronami nie wolno określić odsetek większych niż 4-krotna stopa lombardowa Narodowego Banku Polskiego. Z kolei gdy stopa odsetkowa nie była odrębnie ustalona postanowieniami umowy cywilnoprawnej, trzeba odwołać się do artykułu 481 par. 2 Kodeksu Cywilnego K.C., który zezwala na naliczanie odsetek ustawowych. W 2010 roku wynoszą one 13% długu w skali rocznej.

Zasady sporządzania noty odsetkowej

Nota odsetkowa, inaczej nazywana też monitem zaległości, powinna zawierać wszelkie informacje dotyczące powstałych wierzytelności. Składa się między innymi z:

  • rodzaju powstałych zobowiązań
  • podpisu osoby upoważnionej do sporządzenia noty
  • terminu kiedy należy uregulować powstałe zadłużenie wraz z odsetkami
  • wskazania sposobu uregulowania płatności
  • kwoty powstałych zobowiązań i należnych od niej odsetek
  • daty sporządzenia dokumentu
  • danych wierzyciela i danych dłużnika
  • terminu opóźnień w spłacie

Od kiedy można naliczać odsetki

W myśl artykuły 481 Kodeksu Cywilnego, jeżeli kontrahent opóźnia się z zapłatą należności, wierzyciel ma prawo żądać odsetek za czas spóźnienia. Procedurę naliczania odsetek można rozpocząć od pierwszego dnia zalegania z płatnościami, przy czym:

  • gdy termin zapłaty przypada w dzień ustawowo wolny od pracy, to znaczy w święto czy w niedzielę, wtedy ulega on przesunięciu na następny dzień, nie będący ustawowo wolnym od pracy (na przykład z niedzieli na poniedziałek)
  • gdy termin zapłaty przypada na inny dzień wolny od pracy, na przykład na sobotę, wtedy nie ulega on przesunięciu

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964r. - Kodeks Cywilny (Dz. U. z 1964r., Nr 16, poz.93, z późn. zm.):

  • Art. 481.
    § 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
    § 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej niż stopa ustawowa, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.
    § 3. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych.
  • Art. 482.
    § 1. Od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy.
    § 2. Przepis paragrafu poprzedzającego nie dotyczy pożyczek długoterminowych udzielanych przez instytucje kredytowe.
  • Art. 359.
    § 1. Odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu.
    § 2. Jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe.
    § 3. Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, wysokość odsetek ustawowych, kierując się koniecznością zapewnienia dyscypliny płatniczej i sprawnego przeprowadzania rozliczeń pieniężnych, biorąc pod uwagę wysokość rynkowych stóp procentowych oraz stóp procentowych Narodowego Banku Polskiego.